Wed, 11 Mar 2026 23:18:30 +0100 Ważne wydażenia w historii Grupy FCA https://kalendarium.fiat.pl/ https://kalendarium.fiat.pl/uploads/default.jpg http://kalendarium.fiat.pl/ KohanaPHP https://kalendarium.fiat.pl/#3-9 Fiat 600, zaprojektowany przez Dantego Giacosę, uważany jest za pierwszy, czteromiejscowy samochód małolitrażowy produkowany wielkoseryjnie. To również pierwszy model turyńskiego producenta z silnikiem i napędem umieszczonymi z tyłu. Dzienna produkcja Fiata 600 przekraczała tysiąc egzemplarzy. We Włoszech, w latach 1955-1969 wyprodukowano go w liczbie 2,7 mln sztuk. Gdyby brać pod uwagę również wersje wytwarzane na licencji (w Argentynie, Chile, Hiszpanii, Jugosławii, Niemczech i Rosji), w sumie powstało niemal pięć milionów sztuk. W 1956 roku Fiat 600 oferowany był również z otwieranym dachem i w wersji sześciomiejscowej „Multipla” o charakterystycznym wyglądzie ze „spłaszczoną buźką”. Dysponował silnikiem o pojemności skokowej 633 cm³ (21,5 KM przy 4600 obr./min), osiągał prędkość maksymalną 95 km/h i zużywał średnio 5,7 l paliwa na 100 kilometrów. W 1960 roku na rynku pojawiła się usprawniona wersja „600 D”: jej silnik miał 767 cm³ (29 KM) i osiągał prędkość na poziomie 110 km/h. Ciekawostką jest, że drzwi modelu 600 zostały tak odwrócone, iż ich zawiasy znalazły się z przodu dopiero w maju 1964 roku. https://kalendarium.fiat.pl/#3-9 Mon, 09 Mar 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#3-4 W 1940 roku pociąg Fiat 016 (Atr 100 dla Kolei Włoskich) przekroczył prędkość 160 km/h i odnotował tym samym światowy rekord prędkości pociągów z silnikami diesla. Chodzi tu o pojazd przegubowy z trzema wagonami zainstalowanymi na czterech wózkach zwrotnych, z 115 miejscami siedzącymi dla pasażerów. Dwa zespoły napędowe, po 400 KM każdy, były umiejscowione po obu krańcach zestawu. Fiat wyprodukował 9 egzemplarzy pociągu, które jednak z powodu wojny nie weszły do użytku. https://kalendarium.fiat.pl/#3-4 Wed, 04 Mar 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-27 Wykorzystując komponenty włoskie, Polski Fiat montował w swoich warsztatach w Warszawie, przy ul. Sapieżyńskiej i Nabielaka, również w małej serii kilka modeli, które produkowane były we Włoszech w drugiej połowie lat trzydziestych. Były to między innymi modele Fiat 1500 z 1935 roku, Fiat 500 Topolino z 1936 roku (najmniejszy na świecie samochód produkowany seryjnie) oraz Fiat Balilla 1100 z 1937 roku, który miał w przyszłości zastąpić model 508 III „Junak”, produkowany przez FSOiP. W 1939 roku, na krótko przed wybuchem drugiej wojny światowej, Polski Fiat uruchomił również montaż kilku egzemplarzy luksusowego Fiata 2800. https://kalendarium.fiat.pl/#2-27 Fri, 27 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-25 W 1922 roku powstała pierwsza na świecie lokomotywa z podwójnym napędem, wysokoprężnym i elektrycznym, poruszana silnikiem Fiata o mocy 440 KM. Dwa lata później przyszła pora na model z napędem elektrycznym i silnikiem diesla 450 KM, który był stosowany w kolejach włoskich, erytrejskich oraz w nowojorskim metrze. Obecność Fiata w transporcie kolejowym sięga początków wieku, kiedy w 1906 roku firma skonstruowała wspólnie z Diatto tramwaj benzynowy, który zaprezentowano na Wystawie w Mediolanie. https://kalendarium.fiat.pl/#2-25 Wed, 25 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-21 Polski Fiat 618 Grom to lekka ciężarówka o ładowności do 1,2 tony z silnikiem z Fiata 518 o pojemności 1944 cm³ i mocy 45 KM, którego produkcję uruchomiono we Włoszech w 1934 roku. Produkowano go w Polsce na licencji w latach 1937-1939 w Fabryce Samochodów Osobowych i Półciężarowych. W tym okresie zbudowano około 600 podwozi, większość jako ciężarówki i 12-osobowe autobusy. W pojeździe nie zakładano nadwozia, a dla kierowcy montowano prowizoryczną drewnianą ławeczkę. Nadwozia Groma były montowane do celów wojskowych w Nadwoziowni Specjalnej w FSOiP, a dla odbiorców indywidualnych w warsztatach Polski Fiat SA. Podwozie Fiata 618 charakteryzowało się nisko położonym środkiem ciężkości i nadawało się do montowania nadwozi ciężarowych, ale także autobusowych, sanitarnych i towarowych zamkniętych. https://kalendarium.fiat.pl/#2-21 Sat, 21 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-20 Osiem lat od uruchomienia produkcji seryjnej Polskiego Fiata 125p w warszawskiej FSO świętowano wyprodukowanie półmilionowego egzemplarza modelu. Było to spore osiągnięcie żerańskiej fabryki. Jubileuszowy numer fabryczny wybił prezes koncernu Fiat – Giovanni Agnelli. W ciągu 24 lat wyprodukowano 1,45 mln sztuk. https://kalendarium.fiat.pl/#2-20 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-17 Począwszy od 1973 roku, równolegle z produkcją Polskiego Fiata 125p, w FSO montowano przez kilka lat także inne samochody turyńskiego koncernu. Były to modele: Polski Fiat 127p, 132p, później także 3-drzwiowy 128p, 128p Sport Coupé, 131p, 132p. Produkcja ta obejmowała niewielką serię samochodów i ograniczała się do końcowego etapu montażu z podzespołów sprowadzanych z Włoch. https://kalendarium.fiat.pl/#2-17 Tue, 17 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-15 Model „1 Fiacre” był pierwszym samochodem Fiata zaprojektowanym i zbudowanym specjalnie na potrzeby miejskiego transportu publicznego. Stąd jego nazwa „Fiacre” (z franc. „dorożka”), ale też specyficzna, skromna, pojemność skokowa 2009 cm³ o mocy maksymalnej 16 KM i 1400 obr./min. Był to pierwszy samochód Fiata, w którym zastosowano rozwiązanie zespołu napędowego, w którym silnik monoblokowy miał obudowę z wbudowaną skrzynią biegów. Można powiedzieć, że model odnotował sukces handlowy, ponieważ jeździł również za granicą, między innymi w Paryżu, Londynie i Nowym Jorku. Wyprodukowano ponad 1600 egzemplarzy taksówki Fiata, która zapewniała prędkość maksymalną na poziomie 60 km/h i średnie zużycie paliwa wynoszące 10 litrów na 100 km. https://kalendarium.fiat.pl/#2-15 Sun, 15 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-7 W 1908 roku, w zaledwie pięć lat od lotu braci Wright, Fiat rozpoczął produkcję silników samolotowych. Pierwszą jednostką był SA 8/75, z ośmioma cylindrami w układzie „V”, osiągający moc 50 koni mechanicznych. Powstał na bazie doświadczeń firmy zdobytych podczas produkcji silników do samochodów wyścigowych: jego próby wykonywano na samolotach Farman, a silnik stosowany był w sterowcach wykorzystywanych przez Włoską Armię. https://kalendarium.fiat.pl/#2-7 Sat, 07 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-2 Na początku XX wieku włoskie auta cieszyły się nad Wisłą dobrą opinią. W 1910 roku stanowiły znaczną część warszawskich taksówek. Rozwój automobilizmu w Polsce przerwała jednak na cztery lata I wojna światowa. Import aut Fiata, którym zajmowała się firma handlowa Herman Meyer, wznowiono w 1919 roku. Rok później włoski producent zaproponował swemu przedstawicielowi umowę na utworzenie filii, do której Fiat zobowiązał się wnieść 51% kapitału, ale zarządzanie powierzył polskiej firmie, będącej w posiadaniu pozostałych 49%: w ten sposób 2 lutego 1920 roku powstała spółka akcyjna Polski Fiat o kapitale zakładowym wynoszącym 1 milion polskich marek. Po prawie dwóch latach, w grudniu 1921 roku, Fiat wykupił większą część akcji i przejął 98% kapitału spółki. Oprócz importu i sprzedaży samochodów turyńskiego producenta Polski Fiat dysponował warsztatem usług naprawczych, a także uruchomił własną montownię pojazdów i produkcję części zamiennych. Liczba zatrudnionych w warsztatach szybko wzrosła do 200 osób. Główne centrum sprzedaży znajdowało się w Hotelu Europejskim w Warszawie, na Krakowskim Przedmieściu, ale działalność spółki wykraczała również poza stolicę, poprzez tworzenie sieci przedstawicieli handlowych lub agencji w każdym dużym mieście. Jakość samochodów włoskich oraz wszechstronność oferty Fiata sprawiły, że biznes rozwijał się dynamicznie. W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie podjęto decyzję o zbudowaniu fabryki z nowoczesną halą montażową. Niestety ówczesne wydarzenia historyczne, dotyczące zwłaszcza gospodarki, prawdopodobnie uniemożliwiły natychmiastową realizację tego projektu, który wznowiono dopiero po dziesięciu latach. https://kalendarium.fiat.pl/#2-2 Mon, 02 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-30 Pociąg silnikowy powstał w 1930 r., a trzy lata później rozpoczęła się jego seryjna produkcja dla Włoch i sąsiednich krajów. Nazywał się "Littorina" i stanowił wydarzenie epokowe. Jego sprzedaż wyniosła 2500 egzemplarzy na całym świecie. Wśród licznych wersji wagonu silnikowego był model Alb80, który w 1934 r. pokonał odległość 11 840 km w ciągu 15 dni, zmniejszając o połowę czas przejazdu w stosunku do najszybszych pociągów w tamtych czasach. Pojazd szynowy wyruszył z Turynu i przybył do Soczi, mijając po drodze Sankt Petersburg i Moskwę. https://kalendarium.fiat.pl/#1-30 Fri, 30 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-26 Autobus z generatorem gazu 635RGL Nostrum z 1936 roku posiadał silnik sześciocylindrowy, który działał na gaz uzyskiwany ze spalania drewna, węgla lub innych paliw stałych w urządzeniu zainstalowanym w tylnej części pojazdu. Autobus miał 36 miejsc dla pasażerów i osiągał prędkość 57 km/h. https://kalendarium.fiat.pl/#1-26 Mon, 26 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-23 Pierwszym samochodem, jaki opuścił zakład Fiata, był 3 ½ HP z 1899 roku. W latach 1899-1900 model ten wyprodukowano w 26 egzemplarzach. Miał on karoserię typu „Duc vis-à-vis” z 2-3 miejscami i styl powozów konnych z końca XIX wieku. Był to samochód kompaktowy, o długości 2 300 mm i szerokości 1 420. Jego masa z pełnym obciążeniem wynosiła 680 kg. Dwucylindrowy silnik chłodzony cieczą, o pojemności skokowej 679 cm³ i mocy użytecznej około 4,2 KM przy 800 obr./min., umieszczony był za siedzeniem tylnym. Dzięki tej jednostce samochód osiągał prędkość 35 km/h, spalał 8 litrów paliwa na każde 100 km i był w stanie pokonać wzniesienia o stopniu nachylenia 8-10%. Pracowała w nim skrzynia biegów z trzema biegami, bez biegu wstecznego. Do dziś zachowały się jedynie cztery egzemplarze tego samochodu: dwa w Turynie (jeden w Centrum Historycznym Fiata, a drugi w Muzeum Samochodów), trzeci w Stanach Zjednoczonych (w Muzeum Henry’ego Forda), a czwarty w Wielkiej Brytanii (w National Motor Museum). https://kalendarium.fiat.pl/#1-23 Fri, 23 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-21 Model „Zero” z 1912 roku, rzadziej znany pod nazwą „12-15 HP”, uznany był za pierwszego, produkowanego seryjnie Fiata o małej, jak na tamte czasy, pojemności skokowej. Do 1915 roku wyprodukowano ponad 2 tysiące egzemplarzy. Był to tak zwany czteromiejscowy torpedo, czyli samochód typu kabriolet ze składanym dachem, który jeździł po drogach do końca lat trzydziestych. Dzięki silnikowi o pojemności skokowej 1847 cm³, model osiągał prędkość 70 km/h i zużywał 12 litrów paliwa na każde 100 kilometrów. https://kalendarium.fiat.pl/#1-21 Wed, 21 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-10 Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu niepodległości przemysł samochodowy rozwijał się w Polsce głównie na potrzeby militarne. Zgodnie z decyzją polskich władz, środki transportu drogowego w siłach zbrojnych mogły być produkowane na licencji, ale montaż końcowy obowiązkowo musiał odbywać się w polskiej fabryce. W tej sytuacji w kraju zaczęły powstawać pierwsze zakłady, stanowiące bazę pod budowę przyszłego przemysłu motoryzacyjnego. Wśród wielu inicjatyw, zwykle ograniczających się do warsztatów zajmujących się prostym montażem samochodów zagranicznych, warto wymienić założenie Centralnych Warsztatów Samochodowych (CWS), które w latach 1922-1925 zaprojektowały pierwszy rodzimy samochód osobowy CWS T-1, opracowany przez inżyniera Tadeusza Tańskiego, produkowany później również w małej serii. Również Polski Fiat zdecydował rozwinąć działalność montażu samochodów, jaka odbywała się w warsztatach spółki (wśród nich był między innymi lekki wojskowy pojazd ciężarowy Fiat 15 Ter, wykorzystywany już podczas I wojny światowej, a później wysyłany także na front bolszewicki) i zbudować fabrykę z prawdziwego zdarzenia. W jednym z dokumentów przechowywanych w historycznym archiwum Fiata wynika, że 10 stycznia 1921 roku położono kamień węgielny pod budowę pierwszej w kraju fabryki samochodów, która miała stanąć w Warszawie przy ul. Zakroczymskiej 1. Trudności ekonomiczne Polski, które przerodziły się w poważny kryzys, sprawiły jednak, że realizacja zamiaru opóźniła się o ponad dziesięć lat (wrzesień 1931 roku). Na miejscu, gdzie projektowano nową fabrykę, powstał dobrze wyposażony warsztat naprawczy, który gwarantował serwis samochodom fiatowskim sprowadzonym z Włoch. https://kalendarium.fiat.pl/#1-10 Sat, 10 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-4 Pierwsze samochody Fiata trafiły na ziemie polskie w 1906 roku. Z dokumentu przechowywanego w Archiwum Historii Fiata w Turynie wynika, że firma Herman Meyer w Warszawie, reprezentująca interesy Fiata w Rosji, importowała w 1906 roku z Fiata dwa samochody, w 1907 dwadzieścia, a w 1913 roku już 114 sztuk. Warto dodać, że według niektórych źródeł pierwsze samochody pojawiły się na ziemiach polskich już w 1896 roku, w 1902 roku po Warszawie poruszało się zaledwie 28 pojazdów, a w 1913 roku ich liczba wzrosła do 217. Mimo tak skromnej liczby samochodów już w pierwszych latach XX wieku w Warszawie powstała spora liczba biur reprezentantów zagranicznych producentów. W stolicy Królestwa Polskiego można było kupić samochody francuskie (Panhard-Levassor, De Dion Bouton, Renault, Peugeot i inne), włoskie (nie tylko marki Fiat, ale również Isotta Fraschini i Itala), amerykańskie (Studebaker, Case, Ford i inne), a później także szwajcarskie, angielskie, austriackie i belgijskie. Fakt ten nie jest zaskakujący. Obecność w Warszawie oznaczała bowiem nie tylko umacnianie własnej marki w Europie Środkowo-Wschodniej, ale również możliwość nawiązania kontaktów z Rosją. Warszawa stanowiła bowiem ważny łącznik ze Wschodem, czyli wielkim Imperium Rosyjskim bogatym w strategiczne zasoby naturalne, które w tamtych latach zaczynało interesować się motoryzacją, zwłaszcza na własne potrzeby militarne. https://kalendarium.fiat.pl/#1-4 Sun, 04 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-1 Pierwszy samochód transportowy powstał w 1903 roku i - jak na tamte czasy - dysponował awangardowymi rozwiązaniami technicznymi. Mowa, między innymi, o zastosowaniu kabiny umieszczonej nad silnikiem, która pozostawiała za sobą miejsce na cztery tony ładunku. Ciężarówka miała długość 5 metrów i silnik o mocy 24 KM. W podróży demonstracyjnej z Turynu do Genui i z powrotem, przewożąc 3,3 tony ładunku, osiągnęła średnią prędkość przekraczającą 10 kilometrów na godzinę. https://kalendarium.fiat.pl/#1-1 Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0100