Fri, 24 Apr 2026 16:05:35 +0200 Ważne wydażenia w historii Grupy FCA https://kalendarium.fiat.pl/ https://kalendarium.fiat.pl/uploads/default.jpg http://kalendarium.fiat.pl/ KohanaPHP https://kalendarium.fiat.pl/#4-22 Pierwszym włoskim samochodem zasilanym olejem napędowym był Fiat 1400 Diesel z 1953 roku. Model wyposażono w silnik diesla z wtryskiem pośrednim, o pojemności skokowej 1901 cm³ i mocy maksymalnej 40 KM przy 3200 obr./min. Fiatowski diesel osiągał prędkość maksymalną w granicach 100 km/h. https://kalendarium.fiat.pl/#4-22 Wed, 22 Apr 2026 00:00:00 +0200 https://kalendarium.fiat.pl/#4-21 Model „28-40 HP Targa Florio Corsa” sprawił, że Fiat zwyciężył w 1907 roku w drugiej edycji wyścigu Targa Florio: kierowcy Nazzaro i Lancia zdobyli w nim pierwsze i drugie miejsce. W imprezie uczestniczyło 46 zawodników, liczne grono Francuzów. Silnik o pojemności skokowej 7363 cm³, dwucylindrowy i dwublokowy, generował wówczas moc maksymalną 60 KM i pozwalał na osiągnięcie prędkości maksymalnej 100 km/h. Targa Florio, obok historycznego wyścigu Mille Miglia, to najsłynniejsze tego typu włoskie zawody na świecie. Zorganizowano 61 edycji rajdu, pierwsza odbyła się w 1906 roku, a ostatnia w roku 1977. https://kalendarium.fiat.pl/#4-21 Tue, 21 Apr 2026 00:00:00 +0200 https://kalendarium.fiat.pl/#4-17 508 Balilla to model przełomowy zarówno z technicznego, jak i handlowego punktu widzenia. Był to bowiem najbardziej ekonomiczny samochód, jaki Fiat wyprodukował do tej pory. Zadebiutował 17 kwietnia 1932 roku na Salonie Samochodowym w Mediolanie. Wyposażony był w trzybiegową skrzynię. Mogły nim podróżować cztery osoby, a prędkość, jaką osiągał, wynosiła 80 km/h. Zużywał 8 litrów paliwa na 100 kilometrów, a oferowany był w trzech wersjach: dwudrzwiowy hatchback, torpedo i spider. Do 1937 roku wyprodukowano 113 tysięcy egzemplarzy tego modelu, łącznie z wersją czterobiegową wprowadzoną w 1934 roku, odmianą sportową 508 S, aerodynamicznymi wersjami 1100 C i L, a także odmianą 508 CMM, która na wyścigu Mille Miglia w 1938 roku odnotowała rekord: przejazd 1620 kilometrów wyścigu ze średnią prędkością 112 km/h. Międzynarodowy sukces modelu 508 sprawił, że produkowano go na licencji w różnych krajach Europy, między innymi w Polsce. https://kalendarium.fiat.pl/#4-17 Fri, 17 Apr 2026 00:00:00 +0200 https://kalendarium.fiat.pl/#4-16 Pod koniec kwietnia 1961 roku Fiat wprowadził model „1300-1500”. Był to samochód nowy zarówno pod względem wyglądu karoserii, jak i z technicznego punktu widzenia. Napędzały go dwa różne silniki. Wersja „1300” wyposażona była w jednostkę o pojemności skokowej 1295 cm³ i mocy maksymalnej 65 KM (prędkość maksymalna 140 km/h). Natomiast odmiana „1500” posiadała silnik 1481 cm³ generujący moc 72 KM (150 km/h). W listopadzie tego samego roku pojawiła się również wersja kombi. Produkowano je do 1967 roku, a z linii zjechało około 600 tysięcy egzemplarzy. Począwszy od 1967 roku oba silniki modelu „1300-1500” żerańska FSO wytwarzała nadal na licencji i wykorzystywała w modelu Polski Fiat 125p. https://kalendarium.fiat.pl/#4-16 Thu, 16 Apr 2026 00:00:00 +0200 https://kalendarium.fiat.pl/#4-14 Warszawa uległa niemal całkowitemu zniszczeniu podczas drugiej wojny światowej. Z całego miasta ocalało może niespełna 15 procent budynków. Ten sam los podzieliły hale FSOiP, w których przed wojną produkowano na licencji samochody Fiata, w tym 508 Balilla. W trzy lata po wojnie władze polskie zdecydowały o ponownym zakupieniu licencji na uruchomienie produkcji samochodów. Biorąc pod uwagę dotychczasowe udane doświadczenia i korzystne warunki finansowe, również tym razem spośród wielu producentów samochodowych, którzy gotowi byli podjąć współdziałanie, wybór padł na Fiata. Kontrakt o współpracy technicznej między Centralnym Zarządem Przemysłu Metalowego a spółką Fiat podpisano 14 kwietnia 1948 roku. W myśl umowy Fiat zobowiązywał się do zaprojektowania nowej fabryki i uruchomienia w niej produkcji samochodu 1100. Kontrakt zawierał też niezwykłą klauzulę: dawał stronie polskiej prawo produkcji innego samochodu w miejsce „1100”, nawet o pojemności 2000 cm3, który byłby uruchomiony w turyńskiej fabryce. W ostatniej wersji umowy ostatecznie wybrano model Fiat 1400, który Fiat zaprezentował na Salonie Samochodowym w Genewie w marcu 1950 roku. Nową Fabrykę Samochodów Osobowych postanowiono zlokalizować w Warszawie na Żeraniu. Prace budowlane ruszyły pod koniec roku. Pierwszy samochód zjechać miał po trzech latach, wiosną 1951. Fabryka miała wytwarzać 10 tys. rocznie aut z możliwością podwojenia produkcji. Jednak już wiosną 1949 roku pojawiły się pierwsze trudności. Strona polska nie wywiązała się ze zobowiązań płatniczych, co stało się przyczyną interwencji z Turynu. W tym samym roku doszło do zerwania umowy. Jedną z głównych przyczyn było prawdopodobnie zaostrzenie się zimnowojennych nastrojów. Tak zakończył się, trwający niewiele dłużej niż rok, epizod współpracy z turyńskim koncernem. Pozostały zaprojektowane we Włoszech i postawione na Żeraniu hale fabryczne. W styczniu 1950 roku podpisano natomiast umowę licencyjną na produkcję samochodu M-20 Pobieda, czyli radziecką wersję amerykańskiego Forda z lat 20., produkowaną w Zakładach Samochodowych w Gorki w ZSRR. https://kalendarium.fiat.pl/#4-14 Tue, 14 Apr 2026 00:00:00 +0200 https://kalendarium.fiat.pl/#4-8 Ten piękny sportowy samochód wyprodukowano zaledwie w 114 egzemplarzach. W okresie powojennej odbudowy kraju Fiat zdecydował się bowiem zaprzestać produkcji ekskluzywnych samochodów sportowych, obierając za strategiczny cel rozpoczęcie realizacji samochodów dostępnych dla możliwie jak największej liczby użytkowników. Nazwa „8V” nawiązuje do silnika o 8 cylindrach w układzie V, o pojemności skokowej wynoszącej 2 litry. W ślad za modelem 8V Fiat zaprezentował w 1954 roku prototyp Turbina, wyposażony w silnik z turbiną o mocy 300 KM (absolutna nowość w ówczesnej Europie), który osiągał prędkość 250 km/h. https://kalendarium.fiat.pl/#4-8 Wed, 08 Apr 2026 00:00:00 +0200 https://kalendarium.fiat.pl/#4-3 Sportowy hatchback 1100 S z 1947 roku był pierwszym samochodem Fiata powstałym po wojnie. Ten model, wywodzący się od 508 CMM, miał silnik o pojemności skokowej 1090 cm³, który generował moc maksymalną 51 koni przy 5200 obrotach na minutę i pozwalał osiągnąć prędkość 150 kilometrów na godzinę. Startujące w wyścigu Mille Miglia w 1948 roku modele 1100 S zdobyły drugie, trzecie i czwarte miejsce. Sportowe auto Fiata produkowano do 1950 roku; powstało w sumie 401 egzemplarzy. https://kalendarium.fiat.pl/#4-3 Fri, 03 Apr 2026 00:00:00 +0200 https://kalendarium.fiat.pl/#3-29 Podczas drugiej wojny światowej zakłady Fiata uległy dużym zniszczeniom podczas serii nalotów. Na zdjęciu Lingotto po zbombardowaniu w dniu 29 marca 1944 roku. Bomby spadały również na nowy zakład Mirafiori, otwarty w 1939 roku. Pod koniec wojny suma strat oscylowała w granicach jednej trzeciej majątku produkcyjnego Fiata. Działalność, przekształcona od 1940 roku w dużej mierze na potrzeby wojska, nie została jednak przerwana. Drastycznie spadła mimo to liczba produkowanych samochodów (w 1939 roku było ich 53 tysiące, a w 1945 roku zaledwie 3700), które zrobiły miejsce ciężarówkom wojskowym, czołgom, samolotom i silnikom okrętowym. W kwietniu 1945 roku ogłoszono zakończenie wojny. Po latach wyrzeczeń nadszedł okres odbudowy i pragnienie nadrobienia utraconego czasu. Vittorio Valletta, pełniący od 1939 roku funkcję dyrektora generalnego firmy, a od śmierci senatora Agnelliego (16 grudnia 1945 roku) stojący na czele firmy, określił zastaną sytuację słowami: „Teraz wracamy do pracy”. W zakładach Fiata szybko produkcję wznowiono wielkoseryjną takich samochodów, jak 500 B, 1100 i 1500. Pojawiły się również nowe autobusy i samochody ciężarowe, mocne traktory, pociągi, samoloty i potężne silniki okrętowe. Liczba zatrudnionych, która w 1900 roku, tuż po założeniu firmy, wynosiła 150 osób, w 1912 roku - 4 000, na krótko przed wojną 55 600, a w roku 1949 dochodziła już do 71 000. https://kalendarium.fiat.pl/#3-29 Sun, 29 Mar 2026 00:00:00 +0200 https://kalendarium.fiat.pl/#3-27 5-miejscowy sedan Fiat 124 został zaprezentowany w marcu 1966 roku na Salonie Samochodowym w Genewie, a produkowany był aż do 1974 roku. Był to pierwszy model Fiata, który zdobył tytuł Samochodu Roku (1967). We Włoszech powstało ponad 1,5 miliona sztuk. Fiat 124 dysponował silnikiem 1197 cm³, który generował moc maksymalną na poziomie 60 KM i osiągał maksymalną prędkość 140 km/h. W tym samym roku zaprezentowano go również w odmianie kombi. Później pojawiły się też wersje Spider – zaprojektowana i produkowana przez Pininfarinę, Coupé – na bazie projektu Centrum Stylu Fiata oraz 124 Special z nowym silnikiem o pojemności skokowej 1438 cm³ i mocy 70 KM. W 1966 roku Fiat podpisał z rządem rosyjskim umowę na budowę zakładu VAZ w Togliatti; model, który był tam produkowany na licencji od 1970 roku, zwany początkowo „Żiguli’”, wywodził się właśnie z Fiata 124. Szacuje się, że w Rosji powstało ponad 16,8 miliona sztuk tego samochodu. Ostatnie jego wersje produkowane były aż do 2012 roku. https://kalendarium.fiat.pl/#3-27 Fri, 27 Mar 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#3-24 Traktor ,,50", pierwszy ciężki ciągnik gąsienicowy Fiata z silnikiem diesla, ma za sobą niezwykłą historię. Zaprojektowano go w 1941 roku. Trzy lata później został zakopany niedaleko zakładu w Modenie, by w ten sposób uchronić go przed zarekwirowaniem przez Niemców. Po wojnie został wykopany, dzięki czemu firma mogła natychmiast rozpocząć wielkoseryjną produkcję ciągnika. Wydarzenie to stworzyło jednocześnie podwaliny pod wejście Fiata do ścisłej czołówki w dziedzinie budowy pojazdów gąsienicowych, w której utrzymuje się do dnia dzisiejszego. https://kalendarium.fiat.pl/#3-24 Tue, 24 Mar 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#3-19 Wielki kryzys, jaki miał miejsce w 1929 roku, uderzył niczym szpicruta w kruchą, odbudowującą się polską gospodarkę i złamał u samych korzeni rozwój sektora motoryzacyjnego, który w latach dwudziestych stawiał nieśmiało swoje pierwsze kroki. Kilku zagranicznych producentów, jak Citroën czy General Motors, zmuszonych zostało do zamknięcia otwartych warsztatów montażowych w Warszawie. Sprzedaż Polskiego Fiata, która w latach 1925-1928 wynosiła ponad 600 samochodów rocznie, w 1931 roku spadła do zaledwie kilku sztuk, uniemożliwiając de facto przetrwanie działalności handlowej. Rząd polski, świadomy strategicznej ważności sektora samochodowego dla rozwoju ekonomicznego i potrzeb wojska, usiłował zareagować na falę bankructw firm i zwolnień pracowników poprzez wykupienie licencji od producenta zagranicznego. Produkcja taka pozwoliłaby na połączenie sił i podział zysków: partner z zagranicy dostarczyłby technologię, unikając bezpośredniej inwestycji, nierentownej z uwagi na ograniczony popyt, a państwo polskie przyjęłoby na siebie ryzyko biznesowe i uruchomiłoby wszelkie możliwe przywileje (podatkowe oraz celne), by wykluczyć lub ograniczyć konkurencyjność firm zajmujących się jedynie importem, zapobiegając tym samym długiemu oczekiwaniu na postęp technologiczny w Polsce. W 1931 roku rząd zaprosił firmy zagraniczne do złożenia oferty przeniesienia licencji. Wśród nich znalazły się: Ford, Škoda, Citroën, Renault i Fiat. Najlepszymi kandydatami okazały się dwie spółki: włoski Fiat i francuski Citroën. Obie miały już ugruntowaną pozycję w Warszawie. Najlepszą ofertę przedstawił jednak Fiat, zarówno z punktu widzenia kosztów (niższe należności licencyjne, niższe prowizje ze sprzedaży), jak i z punktu widzenia możliwości finansowania (udzielanie wyższych pożyczek z niższym oprocentowaniem). Mimo prób dalszych negocjacji z Francuzami, wybór padł więc na producenta z Turynu. Umowę licencyjną podpisano 21 września 1931 roku. Tak zaczął się wówczas polski sezon modelu Balilla (wersja 508 III została w Polsce nazwana "Junak"). https://kalendarium.fiat.pl/#3-19 Thu, 19 Mar 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#3-15 Dzięki boomowi ekonomicznemu zapoczątkowanemu już w latach pięćdziesiątych, począwszy od 1960 roku roczna produkcja Fiata zdecydowanie wzrosła. Liczba produkowanych samochodów zwiększyła się z 425 tysięcy do 1 741 000; ciężarówek z 19 tysięcy do 64 800; ciągników z 22 637 do 50 558, maszyn do robót ziemnych z 3 tysięcy do 6255. Fiat ogółem generował 6% produkcji światowej i 21% produkcji całego ówczesnego rynku europejskiego, który obejmował w tamtych czasach Belgię, Francję, Niemcy, Włochy, Luksemburg i Holandię. Podwoiła się również liczba zatrudnionych, która w 1959 roku wynosiła niewiele ponad 85 tysięcy, a dziesięć lat później już 171 tysięcy. Sukces odniosło wiele modeli: 1800B, 1500 kabriolet, 850, 1100R czy 124, który zdobył tytuł Samochodu Roku 1967. Później również dużą popularnością cieszyły się takie modele, jak 125, 128 (Samochód Roku 1970) oraz Dino Coupé z silnikiem Ferrari. W 1966 roku Giovanni Agnelli, wnuk założyciela firmy, został prezesem spółki, a rok później na przedmieściach Turynu uroczyście otwarto zakład Rivalta. W 1969 roku Fiat przejął firmę Lancia i nabył połowę akcji Sefac-Ferrari. W tym samym roku spółka zaprojektowała Pendolino, pierwszy na świecie pociąg z wychylnym nadwoziem. https://kalendarium.fiat.pl/#3-15 Sun, 15 Mar 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#3-11 Wiosną 1948 roku, wraz z wprowadzeniem na rynek odnowionego modelu 500 B, Fiat zaprezentował na Salonie Samochodowym w Genewie również wersję „Giardiniera Belvedere”. Była to oferta czteromiejscowego samochodu rodzinnego z pokrywą tylną, umożliwiająca dostęp do pokaźnej komory bagażowej, którą dodatkowo można było zwiększyć poprzez pochylenie do przodu tylnego oparcia. Charakterystyczne dla tej wersji były luksusowe wykończenia boków, wykonane w stylu amerykańskich „woodie wagon” z listewek z jesionu i płyt izolacyjnych. Model można było dodatkowo ozdabiać metalizowanymi lakierami. Giardinierę Belvedere można uznać za pierwszy na świecie samochód typu kombi wytwarzany w masowej produkcji. https://kalendarium.fiat.pl/#3-11 Wed, 11 Mar 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#3-9 Fiat 600, zaprojektowany przez Dantego Giacosę, uważany jest za pierwszy, czteromiejscowy samochód małolitrażowy produkowany wielkoseryjnie. To również pierwszy model turyńskiego producenta z silnikiem i napędem umieszczonymi z tyłu. Dzienna produkcja Fiata 600 przekraczała tysiąc egzemplarzy. We Włoszech, w latach 1955-1969 wyprodukowano go w liczbie 2,7 mln sztuk. Gdyby brać pod uwagę również wersje wytwarzane na licencji (w Argentynie, Chile, Hiszpanii, Jugosławii, Niemczech i Rosji), w sumie powstało niemal pięć milionów sztuk. W 1956 roku Fiat 600 oferowany był również z otwieranym dachem i w wersji sześciomiejscowej „Multipla” o charakterystycznym wyglądzie ze „spłaszczoną buźką”. Dysponował silnikiem o pojemności skokowej 633 cm³ (21,5 KM przy 4600 obr./min), osiągał prędkość maksymalną 95 km/h i zużywał średnio 5,7 l paliwa na 100 kilometrów. W 1960 roku na rynku pojawiła się usprawniona wersja „600 D”: jej silnik miał 767 cm³ (29 KM) i osiągał prędkość na poziomie 110 km/h. Ciekawostką jest, że drzwi modelu 600 zostały tak odwrócone, iż ich zawiasy znalazły się z przodu dopiero w maju 1964 roku. https://kalendarium.fiat.pl/#3-9 Mon, 09 Mar 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#3-4 W 1940 roku pociąg Fiat 016 (Atr 100 dla Kolei Włoskich) przekroczył prędkość 160 km/h i odnotował tym samym światowy rekord prędkości pociągów z silnikami diesla. Chodzi tu o pojazd przegubowy z trzema wagonami zainstalowanymi na czterech wózkach zwrotnych, z 115 miejscami siedzącymi dla pasażerów. Dwa zespoły napędowe, po 400 KM każdy, były umiejscowione po obu krańcach zestawu. Fiat wyprodukował 9 egzemplarzy pociągu, które jednak z powodu wojny nie weszły do użytku. https://kalendarium.fiat.pl/#3-4 Wed, 04 Mar 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-27 Wykorzystując komponenty włoskie, Polski Fiat montował w swoich warsztatach w Warszawie, przy ul. Sapieżyńskiej i Nabielaka, również w małej serii kilka modeli, które produkowane były we Włoszech w drugiej połowie lat trzydziestych. Były to między innymi modele Fiat 1500 z 1935 roku, Fiat 500 Topolino z 1936 roku (najmniejszy na świecie samochód produkowany seryjnie) oraz Fiat Balilla 1100 z 1937 roku, który miał w przyszłości zastąpić model 508 III „Junak”, produkowany przez FSOiP. W 1939 roku, na krótko przed wybuchem drugiej wojny światowej, Polski Fiat uruchomił również montaż kilku egzemplarzy luksusowego Fiata 2800. https://kalendarium.fiat.pl/#2-27 Fri, 27 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-25 W 1922 roku powstała pierwsza na świecie lokomotywa z podwójnym napędem, wysokoprężnym i elektrycznym, poruszana silnikiem Fiata o mocy 440 KM. Dwa lata później przyszła pora na model z napędem elektrycznym i silnikiem diesla 450 KM, który był stosowany w kolejach włoskich, erytrejskich oraz w nowojorskim metrze. Obecność Fiata w transporcie kolejowym sięga początków wieku, kiedy w 1906 roku firma skonstruowała wspólnie z Diatto tramwaj benzynowy, który zaprezentowano na Wystawie w Mediolanie. https://kalendarium.fiat.pl/#2-25 Wed, 25 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-21 Polski Fiat 618 Grom to lekka ciężarówka o ładowności do 1,2 tony z silnikiem z Fiata 518 o pojemności 1944 cm³ i mocy 45 KM, którego produkcję uruchomiono we Włoszech w 1934 roku. Produkowano go w Polsce na licencji w latach 1937-1939 w Fabryce Samochodów Osobowych i Półciężarowych. W tym okresie zbudowano około 600 podwozi, większość jako ciężarówki i 12-osobowe autobusy. W pojeździe nie zakładano nadwozia, a dla kierowcy montowano prowizoryczną drewnianą ławeczkę. Nadwozia Groma były montowane do celów wojskowych w Nadwoziowni Specjalnej w FSOiP, a dla odbiorców indywidualnych w warsztatach Polski Fiat SA. Podwozie Fiata 618 charakteryzowało się nisko położonym środkiem ciężkości i nadawało się do montowania nadwozi ciężarowych, ale także autobusowych, sanitarnych i towarowych zamkniętych. https://kalendarium.fiat.pl/#2-21 Sat, 21 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-20 Osiem lat od uruchomienia produkcji seryjnej Polskiego Fiata 125p w warszawskiej FSO świętowano wyprodukowanie półmilionowego egzemplarza modelu. Było to spore osiągnięcie żerańskiej fabryki. Jubileuszowy numer fabryczny wybił prezes koncernu Fiat – Giovanni Agnelli. W ciągu 24 lat wyprodukowano 1,45 mln sztuk. https://kalendarium.fiat.pl/#2-20 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-17 Począwszy od 1973 roku, równolegle z produkcją Polskiego Fiata 125p, w FSO montowano przez kilka lat także inne samochody turyńskiego koncernu. Były to modele: Polski Fiat 127p, 132p, później także 3-drzwiowy 128p, 128p Sport Coupé, 131p, 132p. Produkcja ta obejmowała niewielką serię samochodów i ograniczała się do końcowego etapu montażu z podzespołów sprowadzanych z Włoch. https://kalendarium.fiat.pl/#2-17 Tue, 17 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-15 Model „1 Fiacre” był pierwszym samochodem Fiata zaprojektowanym i zbudowanym specjalnie na potrzeby miejskiego transportu publicznego. Stąd jego nazwa „Fiacre” (z franc. „dorożka”), ale też specyficzna, skromna, pojemność skokowa 2009 cm³ o mocy maksymalnej 16 KM i 1400 obr./min. Był to pierwszy samochód Fiata, w którym zastosowano rozwiązanie zespołu napędowego, w którym silnik monoblokowy miał obudowę z wbudowaną skrzynią biegów. Można powiedzieć, że model odnotował sukces handlowy, ponieważ jeździł również za granicą, między innymi w Paryżu, Londynie i Nowym Jorku. Wyprodukowano ponad 1600 egzemplarzy taksówki Fiata, która zapewniała prędkość maksymalną na poziomie 60 km/h i średnie zużycie paliwa wynoszące 10 litrów na 100 km. https://kalendarium.fiat.pl/#2-15 Sun, 15 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-7 W 1908 roku, w zaledwie pięć lat od lotu braci Wright, Fiat rozpoczął produkcję silników samolotowych. Pierwszą jednostką był SA 8/75, z ośmioma cylindrami w układzie „V”, osiągający moc 50 koni mechanicznych. Powstał na bazie doświadczeń firmy zdobytych podczas produkcji silników do samochodów wyścigowych: jego próby wykonywano na samolotach Farman, a silnik stosowany był w sterowcach wykorzystywanych przez Włoską Armię. https://kalendarium.fiat.pl/#2-7 Sat, 07 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#2-2 Na początku XX wieku włoskie auta cieszyły się nad Wisłą dobrą opinią. W 1910 roku stanowiły znaczną część warszawskich taksówek. Rozwój automobilizmu w Polsce przerwała jednak na cztery lata I wojna światowa. Import aut Fiata, którym zajmowała się firma handlowa Herman Meyer, wznowiono w 1919 roku. Rok później włoski producent zaproponował swemu przedstawicielowi umowę na utworzenie filii, do której Fiat zobowiązał się wnieść 51% kapitału, ale zarządzanie powierzył polskiej firmie, będącej w posiadaniu pozostałych 49%: w ten sposób 2 lutego 1920 roku powstała spółka akcyjna Polski Fiat o kapitale zakładowym wynoszącym 1 milion polskich marek. Po prawie dwóch latach, w grudniu 1921 roku, Fiat wykupił większą część akcji i przejął 98% kapitału spółki. Oprócz importu i sprzedaży samochodów turyńskiego producenta Polski Fiat dysponował warsztatem usług naprawczych, a także uruchomił własną montownię pojazdów i produkcję części zamiennych. Liczba zatrudnionych w warsztatach szybko wzrosła do 200 osób. Główne centrum sprzedaży znajdowało się w Hotelu Europejskim w Warszawie, na Krakowskim Przedmieściu, ale działalność spółki wykraczała również poza stolicę, poprzez tworzenie sieci przedstawicieli handlowych lub agencji w każdym dużym mieście. Jakość samochodów włoskich oraz wszechstronność oferty Fiata sprawiły, że biznes rozwijał się dynamicznie. W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie podjęto decyzję o zbudowaniu fabryki z nowoczesną halą montażową. Niestety ówczesne wydarzenia historyczne, dotyczące zwłaszcza gospodarki, prawdopodobnie uniemożliwiły natychmiastową realizację tego projektu, który wznowiono dopiero po dziesięciu latach. https://kalendarium.fiat.pl/#2-2 Mon, 02 Feb 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-30 Pociąg silnikowy powstał w 1930 r., a trzy lata później rozpoczęła się jego seryjna produkcja dla Włoch i sąsiednich krajów. Nazywał się "Littorina" i stanowił wydarzenie epokowe. Jego sprzedaż wyniosła 2500 egzemplarzy na całym świecie. Wśród licznych wersji wagonu silnikowego był model Alb80, który w 1934 r. pokonał odległość 11 840 km w ciągu 15 dni, zmniejszając o połowę czas przejazdu w stosunku do najszybszych pociągów w tamtych czasach. Pojazd szynowy wyruszył z Turynu i przybył do Soczi, mijając po drodze Sankt Petersburg i Moskwę. https://kalendarium.fiat.pl/#1-30 Fri, 30 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-26 Autobus z generatorem gazu 635RGL Nostrum z 1936 roku posiadał silnik sześciocylindrowy, który działał na gaz uzyskiwany ze spalania drewna, węgla lub innych paliw stałych w urządzeniu zainstalowanym w tylnej części pojazdu. Autobus miał 36 miejsc dla pasażerów i osiągał prędkość 57 km/h. https://kalendarium.fiat.pl/#1-26 Mon, 26 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-23 Pierwszym samochodem, jaki opuścił zakład Fiata, był 3 ½ HP z 1899 roku. W latach 1899-1900 model ten wyprodukowano w 26 egzemplarzach. Miał on karoserię typu „Duc vis-à-vis” z 2-3 miejscami i styl powozów konnych z końca XIX wieku. Był to samochód kompaktowy, o długości 2 300 mm i szerokości 1 420. Jego masa z pełnym obciążeniem wynosiła 680 kg. Dwucylindrowy silnik chłodzony cieczą, o pojemności skokowej 679 cm³ i mocy użytecznej około 4,2 KM przy 800 obr./min., umieszczony był za siedzeniem tylnym. Dzięki tej jednostce samochód osiągał prędkość 35 km/h, spalał 8 litrów paliwa na każde 100 km i był w stanie pokonać wzniesienia o stopniu nachylenia 8-10%. Pracowała w nim skrzynia biegów z trzema biegami, bez biegu wstecznego. Do dziś zachowały się jedynie cztery egzemplarze tego samochodu: dwa w Turynie (jeden w Centrum Historycznym Fiata, a drugi w Muzeum Samochodów), trzeci w Stanach Zjednoczonych (w Muzeum Henry’ego Forda), a czwarty w Wielkiej Brytanii (w National Motor Museum). https://kalendarium.fiat.pl/#1-23 Fri, 23 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-21 Model „Zero” z 1912 roku, rzadziej znany pod nazwą „12-15 HP”, uznany był za pierwszego, produkowanego seryjnie Fiata o małej, jak na tamte czasy, pojemności skokowej. Do 1915 roku wyprodukowano ponad 2 tysiące egzemplarzy. Był to tak zwany czteromiejscowy torpedo, czyli samochód typu kabriolet ze składanym dachem, który jeździł po drogach do końca lat trzydziestych. Dzięki silnikowi o pojemności skokowej 1847 cm³, model osiągał prędkość 70 km/h i zużywał 12 litrów paliwa na każde 100 kilometrów. https://kalendarium.fiat.pl/#1-21 Wed, 21 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-10 Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu niepodległości przemysł samochodowy rozwijał się w Polsce głównie na potrzeby militarne. Zgodnie z decyzją polskich władz, środki transportu drogowego w siłach zbrojnych mogły być produkowane na licencji, ale montaż końcowy obowiązkowo musiał odbywać się w polskiej fabryce. W tej sytuacji w kraju zaczęły powstawać pierwsze zakłady, stanowiące bazę pod budowę przyszłego przemysłu motoryzacyjnego. Wśród wielu inicjatyw, zwykle ograniczających się do warsztatów zajmujących się prostym montażem samochodów zagranicznych, warto wymienić założenie Centralnych Warsztatów Samochodowych (CWS), które w latach 1922-1925 zaprojektowały pierwszy rodzimy samochód osobowy CWS T-1, opracowany przez inżyniera Tadeusza Tańskiego, produkowany później również w małej serii. Również Polski Fiat zdecydował rozwinąć działalność montażu samochodów, jaka odbywała się w warsztatach spółki (wśród nich był między innymi lekki wojskowy pojazd ciężarowy Fiat 15 Ter, wykorzystywany już podczas I wojny światowej, a później wysyłany także na front bolszewicki) i zbudować fabrykę z prawdziwego zdarzenia. W jednym z dokumentów przechowywanych w historycznym archiwum Fiata wynika, że 10 stycznia 1921 roku położono kamień węgielny pod budowę pierwszej w kraju fabryki samochodów, która miała stanąć w Warszawie przy ul. Zakroczymskiej 1. Trudności ekonomiczne Polski, które przerodziły się w poważny kryzys, sprawiły jednak, że realizacja zamiaru opóźniła się o ponad dziesięć lat (wrzesień 1931 roku). Na miejscu, gdzie projektowano nową fabrykę, powstał dobrze wyposażony warsztat naprawczy, który gwarantował serwis samochodom fiatowskim sprowadzonym z Włoch. https://kalendarium.fiat.pl/#1-10 Sat, 10 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-4 Pierwsze samochody Fiata trafiły na ziemie polskie w 1906 roku. Z dokumentu przechowywanego w Archiwum Historii Fiata w Turynie wynika, że firma Herman Meyer w Warszawie, reprezentująca interesy Fiata w Rosji, importowała w 1906 roku z Fiata dwa samochody, w 1907 dwadzieścia, a w 1913 roku już 114 sztuk. Warto dodać, że według niektórych źródeł pierwsze samochody pojawiły się na ziemiach polskich już w 1896 roku, w 1902 roku po Warszawie poruszało się zaledwie 28 pojazdów, a w 1913 roku ich liczba wzrosła do 217. Mimo tak skromnej liczby samochodów już w pierwszych latach XX wieku w Warszawie powstała spora liczba biur reprezentantów zagranicznych producentów. W stolicy Królestwa Polskiego można było kupić samochody francuskie (Panhard-Levassor, De Dion Bouton, Renault, Peugeot i inne), włoskie (nie tylko marki Fiat, ale również Isotta Fraschini i Itala), amerykańskie (Studebaker, Case, Ford i inne), a później także szwajcarskie, angielskie, austriackie i belgijskie. Fakt ten nie jest zaskakujący. Obecność w Warszawie oznaczała bowiem nie tylko umacnianie własnej marki w Europie Środkowo-Wschodniej, ale również możliwość nawiązania kontaktów z Rosją. Warszawa stanowiła bowiem ważny łącznik ze Wschodem, czyli wielkim Imperium Rosyjskim bogatym w strategiczne zasoby naturalne, które w tamtych latach zaczynało interesować się motoryzacją, zwłaszcza na własne potrzeby militarne. https://kalendarium.fiat.pl/#1-4 Sun, 04 Jan 2026 00:00:00 +0100 https://kalendarium.fiat.pl/#1-1 Pierwszy samochód transportowy powstał w 1903 roku i - jak na tamte czasy - dysponował awangardowymi rozwiązaniami technicznymi. Mowa, między innymi, o zastosowaniu kabiny umieszczonej nad silnikiem, która pozostawiała za sobą miejsce na cztery tony ładunku. Ciężarówka miała długość 5 metrów i silnik o mocy 24 KM. W podróży demonstracyjnej z Turynu do Genui i z powrotem, przewożąc 3,3 tony ładunku, osiągnęła średnią prędkość przekraczającą 10 kilometrów na godzinę. https://kalendarium.fiat.pl/#1-1 Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0100